گنجینه‌ی ضرب‌المثل‌

سپلشت آید و زن زاید و مهمان عزیزت برسد!
مانند:
هر دم آید غمی از نو به مبارک‌بادم
"حافظ شیرازی"

مثل فوق در مواردی به کار گرفته می‌شود که لحظه‌به‌لحظه در کار کسی گره ایجاد شود و اندوهی تازه در دلش پدید آید! این یک مثل کهن و طنزآلود فارسی است و دقیقاً یعنی؛ پشت‌سرهم آمدن گرفتاری‌ها و اندوه‌ها، آن هم بی‌وقفه و فرساینده.
سپلشت آید کنایه از خرابی، کثیفی یا به‌هم‌ریختگی ناگهانی است، زن زاید اشاره به رخدادی دارد که هرچند ذاتاً می‌تواند خوشایند باشد، اما در تنگنا و بی‌هنگامی خود به گرفتاری بدل می‌شود، و مهمان عزیزت برسد نماد دردسر افزوده‌ای است که درست در بدترین زمان ممکن از راه می‌رسد. کنار هم آمدن این سه، تصویری اغراق‌آمیز و طنزناک از وضعیتی می‌سازد که در آن گرفتاری روی گرفتاری می‌افتد.
از همین رو، این مثل در مواردی به کار می‌رود که کار کسی لحظه‌به‌لحظه گره می‌خورد و هر مشکل که هنوز حل نشده، اندوه یا دردسر تازه‌ای از راه می‌رسد. پیوند معنایی آن با بیت حافظ «هر دم آید غمی از نو به مبارک‌بادم» کاملاً روشن است؛ هر دو بیانگر تداوم بلا و نو شدن اندوه‌اند، با این تفاوت که مثل، زبان عامیانه و طنز تلخ دارد و شعر حافظ، زبان فاخر و اندوه‌بار.
این مثل بار کنایه‌آمیز و طنز سیاه دارد و بیش‌تر برای شکایت از بخت، زمانه یا بداقبالی‌های پی‌درپی به کار می‌رود، نه صرفاً یک گرفتاری ساده، بلکه انباشت گرفتاری‌ها

فضل الله نكولعل آزاد. اردی‌بهشت ۱۴۰۰
www.lalazad.blogfa.com
www.fazlollahnekoolalazad.blogfa.com
Www.f-lalazad.blogfa.com
Www.faznekooazad.blogfa.com
Www.nazarhayeadabi.blogfa.com
www.nekooazad.blogfa.com
....**
***
....