مته به خشخاش گذاشتن!
از اصطلاح مثلی مذکور این معنا اراده می‌شود که کسی بیش از حد به کسی گیر دهد و از او ایراد بگیرد!
خشخاش دانه‌ای بسیار ریز است. مته نیز ابزاری است برای سوراخ‌کردن یا دقت‌کردن در چیزی.
پس وقتی می‌گویند کسی «مته به خشخاش می‌گذارد» یعنی:
به جزئیاتِ بسیار ریز و بی‌اهمیت بیش از اندازه گیر می‌دهد.
در نکته‌های کوچک و کم‌ارزش وسواس و سخت‌گیری بی‌جا دارد.
به‌جای دیدنِ اصل موضوع، در ریزه‌کاری‌ها غرق می‌شود
به دیگر سخن، از چیزی که ارزش چندانی ندارد، بیش از حد عیب‌جوییِ می‌کند یا در آن موشکافیِ بی‌مورد نشان می‌دهد.
این مثل معمولاً به قصد نکوهش به کار می‌رود؛ یعنی می‌گویند: این‌قدر ریزبینی و سخت‌گیری نکن، موضوع به این اندازه دقت نمی‌خواهد.
*
فضل‌الله نکولعل‌آزاد. اردیبهشت ۱۴۰۰