ریگ در کفش داشتن!
از اصطلاح مثلی فوق معنای شیاد بودن و برای دیگران نقشه‌های شوم کشیدن اراده می‌گردد!
به‌عبارتی دیگر: اصطلاح «ریگ در کفش داشتن» از مثل‌های پرکاربرد فارسی است و به این معنا به کار می‌رود که کسی در کاری نیت پاک ندارد یا رازی، خطا یا نادرستی پنهان در کار اوست که دیر یا زود آشکار می‌شود.
وقتی گفته می‌شود فلانی ریگ در کفش دارد، یعنی رفتار یا گفتارش نشانه‌هایی از پنهان‌کاری، فریب یا نادرستی در خود دارد و راه رفتنش طبیعی و بی‌دردسر نیست.
ریشه‌ی این اصطلاح از تجربه‌ای ساده و همگانی می‌آید. ریگِ کوچک اگر در کفش بیفتد، هرچند ناچیز است اما راه رفتن را دشوار و دردناک می‌کند و آدم را وادار می‌سازد مکث کند، بایستد یا کفش را درآورد. این ناراحتیِ پنهان اما مداوم، به رفتار کسی مانند شده که خطایی یا قصدی نادرست دارد و او هم نمی‌تواند آسوده و بی‌تکلف پیش برود و ناخواسته نشانه‌هایی از بی‌قراری، لغزش یا دستپاچگی بروز می‌دهد.
برای نمونه اگر فردی در بازجویی، گفت‌وگو یا دادوستدی ساده بیش از اندازه توجیه می‌کند، حرف‌هایش با هم سازگار نیست یا از پاسخ روشن طفره می‌رود، گفته می‌شود ریگ در کفش دارد.
این اصطلاح بار نکوهشی دارد و بیش‌تر برای هشدار یا ابراز بدگمانی به کار می‌رود
*
فضل‌الله نکولعل‌آزاد. اردیبهشت ۱۴۰۰