اگه نخوردیم نون گندم، دیدیم دست مردم!
تعبیری که امروزه مردم از مثل مذکور دارند، با تلقی گذشته متفاوت است!
مرحوم دهخدا در امثال حکم ۴ جلدی خود در توجیه مثل مذکور می‌گوید: آنچه می‌کنید، برخلاف رسوم و عادات نیک است!
اما امروزه معمولا مردم مثل فوق را معنای لفظ به لفظ می‌کنند و در پاسخ به کسانی که آنها را در امری بی‌تجربه می‌نامند، به‌عنوان اعتراض با بیان این مثل می‌گویند؛ در جریان امر قرار داریم.
امروزه‌ این ضرب‌المثل بدین معنا نیز به کار می‌رود که کسی تجربه‌ی مستقیم انجام کاری را نداشته اما از دیدن رفتار و سرنوشت دیگران آموخته و دانسته‌ای به‌دست آورده است. یعنی اگرچه خودمان «نان گندم» نخورده‌ایم، اما دیده‌ایم که دیگران چطور آن را می‌خورند و چه نتیجه‌ای دارد. پس بی‌تجربه و ناآگاه نیستیم.
معنای ژرف‌ترش این است که انسان می‌تواند از تجربه‌ی دیگران آگاهی به‌دست بیاورد و برای داوری یا پیش‌بینی نیاز نیست همه‌چیز را شخصاً آزموده باشد. گاهی دیدن زندگی مردم، هزار بار بیشتر از آزمودن همان کار به سَرِ خود، دانایی می‌دهد.
گنجینه‌ی ضرب‌المثل. اردیبهشت ماه ۱۴۰۰